منوی اصلی سایت

منوی موضوعات سایت

اختلال در بلع

اختلال در بلع

اختلال در بلع موضوعی است که قصد داریم در این مقاله در مورد آن صحبت کنیم. آیا تا به حال غذا خوردن و آب آشامیدن خود توجه کرده‌ اید؟ آیا می‌ دانید چه اتفاقاتی در دهان و گلوی شما می‌ افتد تا بتوانید غذا را قورت بدهید؟ در این مقاله می‌ خواهیم شما را با فرآیند بلع و تغذیه آشنا کنیم. پس تا انتهای موضوع اختلال در بلع با ما همراه باشید.

 

بلع طبیعی و مراحل آن

بلع به معنای قورت دادن مواد غذایی است که فرآیند آن از لب‌ ها شروع می‌ شود تا به معده برسد. این فرآیند یک فعالیت فیزیولوژیک است که نیازمند حرکات بسیار دقیق و هماهنگ حفره دهانی، حلق، حنجره، و مری است. بلع طبیعی شامل ۴ مرحله است.

  1. فاز آماده سازی دهانی

  2. فاز انتقال دهانی

  3. فاز حلقی

  4. فاز مروی

 

در ادامه قصد داریم تا این فرآیند را به ترتیب که در قسمت بالا به آنها اشاره شد را برای شما بیان کنیم.

 

فاز آماده سازی دهانی بلع

غذا در دهان با حرکات زبان و فک و دندان‌ ها خرد و جویده و با بزاق دهان مخلوط می‌ شود. نتیجه این حرکات تبدیل شدن مواد غذایی به خمیری لزج و خیس است که آماده انتقال به مرحله بعد است. در انتهای این مرحله از بلع غذا روی وسط زبان قرار می‌ گیرد تا وارد مرحله بعد شود. این مرحله کاملاً ارادی است و فرد می‌ تواند آن را کنترل کند.

اتفاقاتی که در این مرحله رخ می‌دهند:

  • گیرنده‌های حسی حرکت غذا در دهان را تشخیص می‌‌دهند.

  • غذا یا مایعات وارد حفره دهان می‌شوند.

  • لب‌ها، دندان‌ها و زبان غذا را در داخل دهان جمع می‌کنند.

  • حفره دهان خیس می‌شود، دهان بسته و بینی‌ باز می‌شود.

  • بزاق قبلا ترشح شده است. (در واقع بزاق با دیدن یا بوییدن و یا حتی شنیدن اسم غذا هم ترشح می‌شود).

  • تنفس از راه بینی انجام می‌شود.

  • لب‌ها از خروج غذا از دهان جلوگیری می‌کنند.

 

لازم است بدانید که بلع مایعات با مواد غذایی جامد تفاوت دارد.

 

فاز انتقال دهانی

زمانی که لقمه غذایی آماده بلع شد، زبان در جهت افقی و به سمت دیواره حلق حرکت می‌ کند تا لقمه را به ریشه زبان برساند و در آنجا آماده بلعیدن شود.

گیرنده‌ های حسی در حلق دهانی (ناحیه‌ بالایی حلق که به ریشه زبان نزدیک است) و زبان به صورت خودکار تحریک می‌ شوند و بلع حلقی آغاز می‌ شود. در شروع این فرآیند نوک زبان به پشت دندان‌ ها می‌ رسد.

 

فاز حلقی: 

این مرحله با اتمام مرحله قبل آغاز می‌ شود. در این مرحله از بلع اتفاقات زیادی می‌ افتد. نرم کام راه بینی را می‌ بندد تا غذا وارد  بینی نشود، تارهای صوتی بسته می‌ شوند و حنجره به سمت بالا حرکت می‌ کند که باعث می‌شود اپی گلوت راه حنجره را ببندد تا غذا وارد ریه‌ها نشود و فرد دچار خفگی نشود.

تمامی حرکات ماهیچه‌ ای در این بخش برای رساندن غذا به مسیر درست آن (مری) است. در این مرحله تنفس شخص برای مدت کوتاهی قطع می‌ شود.

 

فاز مروی:

در این مرحله غذا وارد مری شده و به سمت معده حرکت می‌ کند. در این مرحله ماهیچه‌ های حلق و حنجره در حال استراحت‌ هستند.

 

علامت‌ های معمول اختلال در بلع:

  • سرفه قبل، هنگام یا بلافاصله بعد از بلع

  • احساس خفگی

  • تنگی نفس

  • احساس درد در گلو هنگام بلع

  • تغییر در کیفیت صدا بعد از بلع

  • عفونت‌ های مکرر ریه

  • کاهش وزن

  • کم آبی بدن

  • صرف زمان بسیار زیاد برای خوردن غذا

  • خارج شدن غذا از دهان یا بینی هنگام غذا خوردن

  • باقی‌ ماندن غذا در دهان و بین دندان‌ ها و لب

  • مشکل برگشت غذا از معده به دهان

  • خودداری از خوردن برخی غذاها به علت ناتوانی در بلع

 

بیشتر بدانید: با گفتار درمانی بیشتر آشنا شوید

چه کسانی در معرض اختلال بلع هستند:

  • افرادی که به هر دلیل به مغزشان و اعصاب مغزی آسیب وارد شده باشد. شایع‌ ترین دلیل آنها سکته مغزی، آسیب به مغز به دنبال ضربه به سر، بیماری‌ های پیشرونده مغز و اعصاب (مانند دمانس،‌ پارکینسون، ام اس، ای ال اس و…)

  • افرادی که تحت اعمال جراحی سر و گردن و حنجره قرار می‌ گیرند. مانند جراحی شکاف کام و حنجره

    افرادی که تومور مغزی یا تومور بخش بالایی دستگاه گوارش دارند.

  • اختلال در بلع می‌ تواند دلایل روانی نیز داشته باشد.

  • پیری می‌ تواند بدون هیچ عارضه خاصی اختلال در بلع را ایجاد کند.

  • نوزادان زود رس که به خوبی نمی‌ توانند از شیر مادر یا شیر خشک تغذیه کنند.

 

اختلال در بلع به هر دلیلی که باشد نیاز به رسیدگی فوری دارد. درمان اختلال در این فرآیند به صورت تیمی است و شامل پزشک، گفتار درمانگر و روانپزشک می‌ باشد.

رسیدگی به مسائل فیزیکی و درمانی با پزشک و درمان مشکلات در بلع و توانبخشی پس از ضایعه با گفتاردرمانگر است. اگر مشخص شود که دلیل اختلال مشکلات روانی است ارجاع به روانپزشک لازم است.

01 می 2018
فرهاد پاریاو

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *