منوی اصلی سایت

منوی موضوعات سایت

سندرم گیلن باره از علائم و تشخیص تا درمان آن

سندرم گیلن باره از علائم و تشخیص تا درمان آن

سندرم گیلن باره (Guillain Barré syndrome) باعث ضعف عضلانی و حتی در بعضی از موارد منجر به فلج می‌ شود. علت دقیق ابتلا به سندرم گیلن باره به طور دقیق مشخص نشده است اما در بیشتر موارد بر اثر عفونت‌ های ویروسی یا باکتریایی اتفاق می‌ افتد. برای سندرم گیلن باره درمان بخصوصی وجود ندارد اما بیشتر افراد مبتلا، در نهایت بهبودی کامل را به دست می‌آورند. البته بهبودی کامل می‌ تواند چند هفته زمان ببرد.

سندروم گیلن باره چیست؟

سندرم گیلن باره یک بیماری نسبتاً شایع اعصاب محیطی است که در آن میلین رشته های عصبی تخریب میگردد و چون در ۵۰ تا ۷۰ درصد موارد بدنبال یک عفونت ویروسی بروز می‌ کند نام دیگر آن پلی رادیکولوپاتی التهابی پس از عفونت می باشد. هر دو جنس به آن مبتلا می‌شوند و هیچ گروه سنی از این بیماری در امان نیست.

این بیماری ممکن است در پی عفونت های ریوی و گوارشی، واکسیناسیون ضد هاری، عفونت هرپسی، مونونوکلئوز عفونی و یا هوچکین پدید آید. آلودگی با ویروس های آنفولانزا، ایدز و هپاتیت و عفونت های باکتریال در پیداش بیماری موثر هستند.

علائم و نشانه ها

آغاز این بیماری بصورت حاد یا نیمه حاد بوده، نشانه ها در طول چند روز تا دو هفته کامل می‌ گردند لیکن تا چهار هفته ممکن است علائم متغیر و بیماری پیشرفت داشته باشد.

Guillain Barré syndrome

Guillain Barré syndrome

در ابتدا بیماران بطور شایعی از گزگز، مورمور، سوزش و خواب رفتگی اندامها ابتدا پاها و سپس دست ها شکایت دارند و در ۱۰ درصد موارد ممکن است درد عضلات نیز همراه با علائم دیگر وجود داشته باشد.

بدنبال اختلال حسی سوبژکتیو بتدریج ضعف عضلانی بصورت متقارن یا نامتقارن، هم در بخش دیستال و هم در ناحیه پروگزیمال بروز می نماید.

انواع و شدت های این بیماری

شدت و ضعف بیماری از نوع خفیف تا فلج کامل متغیر است و در معاینه عصبی بازتاب های وتری از بین رفته اند. در موارد شدید، فلج عضلات بولبار (یک سوم موارد) و نیز اختلال عملکرد ماهیچه های تنفسی به ورود مواد غذایی به شش ها و همچنین فلج تنفسی می انجامد.

یکی از نشانه های سندرم گیلن باره ضعف عضلات بولبار به دلیل دمیلینه شدن اعصاب واگ و زبانی حلقی و ناتوانی فرد در رابطه با بلع و پاکسازی ترشحات به دنبال آن است.

تب معمولاً وجود ندارد. اعصاب مغزی نیز ممکن است درگیر شوند که فلج زوج هفتم یا عصب چهره ای شایعتر می باشد (۵۰%) و در این صورت بیمار قادر نیست چشم ها را بطور محکم ببندد و گاهی حتی نمی تواند عضلات صورت را حرکت دهد.

ممکن است سایر اعصاب جمجمه ای و چشمی نیز مبتلا شده، بیمار دچار دوبینی گردد. با استقرار بیماری و پس از هفته اول، آتروفی اندام ها بویژه در عضلات کوچک دست ها دیده می شود.

بیمار ممکن است بدلیل گرفتاری اعصاب خودکار، اختلال ادراری نیز داشته باشد که در این صورت مجبوریم از سوند ادراری استفاده کنیم.

سایر علائم درگیری دستگاه عصبی

  1. تاکی کاردی
  2. کاهش فشارخون وضعیتی
  3. نوسانات فشارخون و برادی کاردی
  4. ضعف عظلات بولبار

در ۱۰% موارد گرفتاری دیافراگم و عضلات بین دنده ای موجب فلج تنفسی و بستری شدن در ICU می گردد. در نوعی از گیلن باره بنام سندرم میلر فیشر (Miller Fisher) ضعف چهار اندام همراه با فلج چشم ها و عدم تعادل حرکتی (آتاکسی) دیده می شود. میوکایمیا نیز یک نشانه نادر گیلن باره می باشد که عبارتست از حرکات ظریف موجی شکل ماهیچه ها بویژه در ناحیه صورت.

پروتئین مایع نخاع در سندرم گیلن باره بالا می رود ولی ممکن است در هفته اول افزایشی مشاهده نگردد. یکی از آزمون های تشخیصی مهم در سندرم گیلن باره تعیین سرعت هدایت عصبی اندام ها می باشد. گاهی در موارد شدید هیچگونه هدایت الکتریکی در اعصاب بدست نمی‌ آید ولی با بهبود بیماری سرعت هدایت اعصاب طبیعی می شود.

یکی از پیامدهای وخیم گیلن باره ضعف یا فلج عضلات تنفسی است و چنانچه ظرفیت حیاتی به کمتر از یک لیتر برسد، انجام تراکئوستومی ضرورت پیدا می کند.

درمان سندرم گیلن باره

درمان عمده در گیلن باره مراقبت پرستاری، تدابیر توانبخشی و کاردرمانی، جلوگیری از عوارض بستری شدن، تعویض پلاسما و تجویز ایمونوگلوبولین وریدی با دوز بالا است. چنانچه حال عمومی بیمار خوب باشد و بتواند بدون اختلال تنفسی راه برود، درمان خاصی لازم نیست. در مواردی که فلج اندام ها به محدودشدن بیمار در تختخواب منجر گردد یا ضعف تنفسی بروز نماید، پلاسمای خون بیمار باید تعویض شود.

با درمان درست ۷۰% بیماران کاملا بهبود می یابند. در ۲۰% موارد بهبودی همراه با یادگار مختصری از بیماری خواهد بود و حدود ۱۰% مبتلایان نیز فوت می‌کنند.

تفاوت با میلیت عرضی

از جمله بیماری هایی که در ابتدا خیلی با سندرم گیلن باره اشتباه می شود، میلیت عرضی حاد است. در میلیت عرضی حاد میلین مربوط به یک قطعه نخاع دچار التهاب و تخریب می شود و بسته به محل ضایعه فلج پاها یا هر چهار اندام بروز می کند. در میلیت فلج اعصاب مغزی وجود ندارد ولی در گیلن باره فلج اعصاب جمجمه ای بویژه زوج هفتم ممکن است دیده شود.

در میلیت سرعت هدایت عصبی طبیعی است اما در گیلن باره مختل می باشد. بیماری مهم دیگری که با گیلن باره اشتباه می گردد بوتولیسم (نوعی مسمومیت غذایی) است. در بوتولیسم نیز فلج اندامها و پارزی اعصاب مغزی و دوبینی بروز می‌کند.

مدت زمان لازم برای بهبود

سندرم گیلن باره پس از شروع، در طول یکی دو هفته استقرار می یابد. در ماه اول ممکن است نوساناتی در حال بیمار وجود داشته باشد ولی پس از گذشت چهار هفته، معمولا سیر ثابتی پیدا می کند و بتدریج بسوی بهبودی می‌رود.

بیشتر خطرهای بیماری مانند فلج تنفسی پیش از ماه اول بروز می‌نماید و نزدیک نه ماه تا یکسال طول می کشد تا بهبودی کامل بدست آید ولی در موارد معدودی آثار بیماری بصورت ضعف عضلانی باقی می‌ماند و در ۱۰-۵ درصد موارد نیز ممکن است بیماری عود نماید.

بازتاب های وتری دیرتر از موارد دیگر طبیعی می‌شوند بطوریکه ممکن است فلج دوطرفه عصب چهره ای در همان هفته های اول برطرف گردد. همچنین در موارد نادری بیماری سیر پیشرونده پیدا می‌کند و بشکل نوسانات بهبود و تشدید بروز می‌ نماید که در این حالت تجویز کورتیکواستروییدها و سرکوبگرهای ایمنی دیگر توصیه می‌ شود.

10 اکتبر 2019
فرهاد پاریاو

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *